શિક્ષણ મંત્રાલયના 2024-25 UDISE રિપોર્ટમાં ભારતમાં શિક્ષકોની સંખ્યા પહેલીવાર 1 કરોડને પાર થઈ ગઈ છે. 2023-24 સત્રમાં દેશમાં ટીચર્સની સંખ્યા 98.8 લાખ હતી જે આ સત્રમાં 1.01 કરોડ થઈ ગઈ છે. આમાંથી 51% શિક્ષકો સરકારી સ્કૂલોમાં છે.
અહીં ક્લિક કરી દેવલિપિ ન્યુઝની વોટ્સએપ ચેનલ ફોલો કરો
આ જ UDISE રિપોર્ટ અનુસાર, દેશમાં 1,04,125 સ્કૂલો એવી છે જેમાં માત્ર 1 જ ટીચર છે. આ સિવાય છેલ્લા 10 વર્ષોમાં દેશમાં મહિલા શિક્ષકોની સંખ્યા 8% વધી છે, જ્યારે પુરુષ ટીચર્સની સંખ્યા માત્ર 1% વધી છે. આ રિપોર્ટ શિક્ષણ મંત્રાલય હેઠળ યુનિફાઈડ ડિસ્ટ્રિક્ટ ઈન્ફોર્મેશન સિસ્ટમ ફોર એજ્યુકેશન એટલે કે UDISE એ જારી કર્યો છે.
7993 સ્કૂલોમાં એક પણ સ્ટુડન્ટ નહીં
UDISE રિપોર્ટ દર્શાવે છે કે દેશમાં 7993 સ્કૂલોમાં એક પણ એનરોલમેન્ટ થયું નથી, એટલે કે ત્યાં એક પણ સ્ટુડન્ટ ભણતો નથી. જો કે, છેલ્લા સત્રની સરખામણીમાં આ બંને ડેટામાં ઘટાડો આવ્યો છે. UDISE રિપોર્ટના આંકડા બતાવે છે કે દેશમાં પહેલીવાર કોઈ એકેડેમિક સત્રમાં શિક્ષકોની સંખ્યા 1 કરોડથી વધુ થઈ છે. 2023-24 ના સત્રમાં એમની સંખ્યા 98.83 લાખ હતી, જે હવે 1,01,22,420 થઈ ગઈ છે. આમાંથી 51% એટલે કે 51.47 લાખ શિક્ષકો સરકારી સ્કૂલોમાં છે.
અહીં ક્લિક કરી દેવલિપિ ન્યુઝની વોટ્સએપ ચેનલ ફોલો કરો
મહિલા શિક્ષકોની સંખ્યા વધી
UDISE નો ડેટા બતાવે છે કે મહિલા શિક્ષકોની સંખ્યા પણ ઝડપથી વધી છે. 2014-15 માં પુરુષ શિક્ષક 45.46 લાખ તો મહિલા 40.16 લાખ હતી, જે 2024-25 માં વધીને પુરુષોની સંખ્યા 46.41 લાખ અને મહિલાઓની સંખ્યા 54.81 લાખ થઈ ગઈ છે.
2014 થી અત્યાર સુધી 51.36 લાખ ભરતીઓમાંથી 61% મહિલા શિક્ષકોની થઈ છે. હવે 21 વિદ્યાર્થીઓ પર એક શિક્ષક છે પહેલાં 31 પર હતા. મિડલ લેવલ પર 10 વર્ષ પહેલાં એક શિક્ષક પાસે 26 વિદ્યાર્થીઓ હતા, જે ઘટીને 17 રહી ગયા છે. સેકન્ડરી લેવલ પર આ 31 થી ઘટીને 21 રહી ગયું છે. જો કે શિક્ષકો પાસે જેટલા ઓછા વિદ્યાર્થીઓ હશે, તેઓ તેમને વધુ સમય આપી શકશે.
અહીં ક્લિક કરી દેવલિપિ ન્યુઝની વોટ્સએપ ચેનલ ફોલો કરો
સ્ટુડન્ટ્સનો ડ્રોપઆઉટ રેટ ઘટ્યો: UDISE રિપોર્ટ
સેકન્ડરી લેવલ પર 2023-24 માં ડ્રોપ આઉટ રેટ 10.9% હતો, જે 2024-25 માં 8.2% થઈ ગયો છે. મિડલ લેવલ પર આ 5.2% ની સરખામણીમાં 3.5% અને પ્રાયમરી પર 3.7% થી ઘટીને 2.3% રહ્યો.
પ્રાયમરી લેવલ પર રિટેન્શન રેટ 2023-24 માં 85.4% થી વધીને હવે 92.4% થઈ ગયો છે. મિડલ લેવલ પર 78% થી વધીને 82.8% તો સેકન્ડરી લેવલ પર આ 45.6% થી વધીને 47.2% થઈ ગયો છે. વળી સેકન્ડરી લેવલ પર એનરોલમેન્ટ લેવલ વધીને 68.5% થઈ ગયું છે.
અહીં ક્લિક કરી દેવલિપિ ન્યુઝની વોટ્સએપ ચેનલ ફોલો કરો
ઝારખંડમાં 1 ટીચર પાસે સરેરાશ 47 બાળકો
સૌથી વધુ પ્રાયમરી સ્કૂલ પશ્ચિમ બંગાળમાં (West Bengal) એટલે કે કુલ સ્કૂલના 80% અને સૌથી ઓછી ચંડીગઢમાં (Chandigarh) 3% છે. ચંડીગઢમાં પ્રતિ સ્કૂલ 1222 વિદ્યાર્થીઓ છે. લદ્દાખમાં (Ladakh) આ 59 છે. હાયર સેકન્ડરી લેવલ પર ઝારખંડની સ્કૂલોમાં એક શિક્ષકે સરેરાશ 47 બાળકોને ભણાવવાના હોય છે. સિક્કિમમાં (Sikkim) આ આંકડો સરેરાશ 7 જ છે.
અહીં ક્લિક કરી દેવલિપિ ન્યુઝની વોટ્સએપ ચેનલ ફોલો કરો
ગ્રોસ એનરોલમેન્ટ રેશિયો (GER) માં બિહાર નીચે
બિહારમાં (Bihar) પ્રાયમરીનો રેશિયો 69%, સેકન્ડરીનો 51% અને હાયર સેકન્ડરીનો 38% છે. આ તમામ લેવલ પર સૌથી નીચે છે. આ રેશિયો બતાવે છે કે ત્યાં કોઈ સ્તર પર તેને યોગ્ય ઉંમર વાળા કેટલા બાળકો સ્કૂલમાં ભણી રહ્યા છે. ચંડીગઢમાં આ રેશિયો સૌથી વધુ છે જ્યાં અપર પ્રાયમરીનો જીઈઆર 120%, મિડલનો 110% અને હાયર સેકન્ડરીનો 107% છે.
देश के 1 लाख स्कूलों में सिर्फ एक टीचर, 5 हजार से ज्यादा में 0 बच्चे; शिक्षकों के 10 लाख पद खाली#educationinindia #schoolsinindia #teachersinindia #educationsysteminindia
— ETVBharat Rajasthan (@ETVBharatRJ) August 10, 2026
यहां पढ़ें पूरी खबर…👇https://t.co/3MGWLOiEuJ pic.twitter.com/lTYdAkPrmY