અમેરિકા (America) ભારત પર દબાણ લાવવાના તમામ શક્ય પ્રયાસો કરી રહ્યું છે. ટેરિફ, વિઝાથી લઈને ટ્રેડ ડીલ દ્વારા ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પોતાના હિતો સાધવા માંગે છે. આવા સંજોગોમાં ભારત પાસે શું વિકલ્પો છે?
અહીં ક્લિક કરી દેવલિપિ ન્યુઝની વોટ્સએપ ચેનલ ફોલો કરો
અમેરિકા (America) અને ભારતના સંબંધો સતત કથળી રહ્યા છે. એક વર્ષથી વધુ સમય વીતી જવા છતાં બંને દેશો વચ્ચે ટ્રેડ ડીલ (Trade Deal) થઈ શકી નથી. હવે ટ્રમ્પ (Trump) વહીવટીતંત્રે ટીસીએસ (TCS), ઇન્ફોસિસ (Infosys), વિપ્રો (Wipro) સહિત 8 મોટી ભારતીય IT કંપનીઓને ગ્રીન કાર્ડ (Green Card) સંબંધિત PERM (પરમેનન્ટ લેબર સર્ટિફિકેશન) પ્રોગ્રામમાંથી સસ્પેન્ડ કરી દીધી છે. આ પહેલાં પણ ટ્રમ્પ (Trump) ગ્રીન કાર્ડ (Green Card), સ્ટુડન્ટ વિઝા (Student Visa) અને રશિયા (Russia) પાસેથી ક્રૂડ ઓઇલ (Crude Oil) ખરીદવા જેવા મુદ્દાઓ પર ટેરિફ (Tariff) અને ફી દ્વારા ભારતની ઘેરાબંધી કરી ચૂક્યા છે.
અહીં ક્લિક કરી દેવલિપિ ન્યુઝની વોટ્સએપ ચેનલ ફોલો કરો
હવે તાજા ગ્રીન કાર્ડ (Green Card) નિયમથી ભારતીય IT સેક્ટરની (IT Sector) ચિંતા વધી ગઈ છે. આ દરમિયાન એલન મસ્કની (Elon Musk) ‘સ્ટારલિંક’ (Starlink) જેવી ટેક જાયન્ટ્સના ભારતીય બજારમાં પ્રવેશવાના પ્રયાસોએ પણ એક મોટો સવાલ ઊભો કર્યો છે કે શું અમેરિકા (America) વેપારના બહાને ભારતની આર્થિક સંપ્રભુતા પર દબાણ લાવવા અને લગામ કસવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે?
Unfortunately, we are being blocked by certain oligarchs in order to maintain their monopolistic chokehold on the Indian people. You can guess who they are … This is a crime against the people of India!
— Elon Musk (@elonmusk) October 7, 2026
ટ્રમ્પની (Trump) ભારત પ્રત્યેની સતત કડક થતી નીતિઓને લઈને અમે દેશના જાણીતા અર્થશાસ્ત્રીઓએ જણાવ્યું કે ટ્રમ્પની (Trump) નીતિ ઘણી હદ સુધી ‘ટ્રાન્ઝેક્શનલ’ (Transactional) એટલે કે લેવડ-દેવડ પર આધારિત છે. તેઓ એ જ સંબંધોને પ્રાથમિકતા આપે છે, જેનાથી અમેરિકાને (America) સીધો ફાયદો થતો હોય. આવા સંજોગોમાં ભારત સામે માત્ર ટ્રેડ ડીલનો (Trade Deal) જ નહીં, પરંતુ પોતાની ઇકોનોમીનું (Economy) રક્ષણ કરવાનો પણ પડકાર છે. ટ્રમ્પ શું ઈચ્છી રહ્યા છે અને ભારત પાસે શું વિકલ્પો બચ્યા છે?
અહીં ક્લિક કરી દેવલિપિ ન્યુઝની વોટ્સએપ ચેનલ ફોલો કરો
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની નીતિને સમજવી જરૂરી
અર્થશાસ્ત્રીઓના જણાવ્યા અનુસાર, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની (Donald Trump) નીતિને સમજવા માટે એ જોવું જરૂરી છે કે અમેરિકાએ (America) અત્યાર સુધી અન્ય દેશો સાથે શું કર્યું છે? ટ્રમ્પ (Trump) દ્વારા અત્યાર સુધી કરવામાં આવેલી ટ્રેડ ડીલ્સ (Trade Deals) પર નજર કરીએ તો તેમણે પોતાના ફાયદા મુજબ સોદા કર્યા છે. યુરોપિયન યુનિયન (EU), જાપાન (Japan) અને કેનેડા (Canada) જેવા દેશો સાથે પણ ટ્રમ્પે પોતાના આર્થિક હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને ડીલ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. આનાથી તેમના સંબંધો બગડ્યા પણ છે.
અહીં ક્લિક કરી દેવલિપિ ન્યુઝની વોટ્સએપ ચેનલ ફોલો કરો
જો કે, તેમણે દુનિયાના દેશો વચ્ચે તિરાડ પાડીને પોતાનો સ્વાર્થ સાધ્યો છે. બધા દેશો બહેતર ડીલની આશામાં ટ્રમ્પની વાતોમાં આવી ગયા છે. થવું એ જોઈતું હતું કે WTO-1 એટલે કે દુનિયાના તમામ દેશો એક તરફ અને અમેરિકા (America) એક તરફ, પરંતુ એવું થઈ શક્યું નથી. ચીન (China), રશિયા (Russia), કેનેડા (Canada), બ્રાઝિલ (Brazil) જેવા કેટલાક દેશોએ તેમની વાત માની નથી. ભારતે પણ આ જ રણનીતિ અપનાવવી પડશે. દરેક બાબતે ઝૂકવાની જગ્યાએ પોતાની વાત મજબૂતીથી રજૂ કરવી પડશે.
અહીં ક્લિક કરી દેવલિપિ ન્યુઝની વોટ્સએપ ચેનલ ફોલો કરો
ભારતના IT સેક્ટર પર અમેરિકાની (America) નજર કેમ?
હવે સવાલ એ ઊઠે છે કે ટ્રેડ ડીલના (Trade Deal) બહાને હાઈ ટેરિફ પછી અમેરિકા (America) સતત ભારતીય આઈટી સેક્ટર (IT Sector) પર લગામ કેમ કસવા માંગે છે. આની પાછળ પણ વેપાર જ છે. અમેરિકા (America) ભારતીય IT કંપનીઓનું (Indian IT Companies) સૌથી મોટું બજાર છે. RBI ના FY 2025-26 ના આંકડા મુજબ, ભારતની સોફ્ટવેર સર્વિસિસ નિકાસ 221.4 અબજ ડૉલર રહી હતી, જેમાં અમેરિકાનો (America) હિસ્સો 54.1% હતો. વળી, NASSCOM અનુસાર, FY 2024-25 માં ભારતની ટેક ઇન્ડસ્ટ્રીની (Indian Tech Industry) કુલ આવક (રેવન્યુ) આશરે 282.6 અબજ ડૉલર અને રોજગાર આશરે 58 લાખ લોકોનો હતો. ભારતીય IT કંપનીઓ (Indian IT Companies) અમેરિકામાં (America) પણ મોટા પાયે રોજગારી પૂરી પાડે છે.
અહીં ક્લિક કરી દેવલિપિ ન્યુઝની વોટ્સએપ ચેનલ ફોલો કરો
ભારતના કુલ જીડીપીમાં આઈટી-બીપીએમ (IT-BPM) સેક્ટરનું યોગદાન લગભગ 7.4% થી 8% છે અને તે દેશની કુલ સેવા નિકાસના 40% થી વધુ હિસ્સો આવરી લે છે. અમેરિકા ભારતીય આઈટી સેક્ટર પર પ્રહાર કરીને ભારતને નબળું પાડવા માંગે છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રનો (Trump Administration) સતત એ પ્રયાસ છે કે ભારતીય કંપનીઓની (Indian Companies) આવક પર અસર પહોંચાડવામાં આવે. આનાથી ભારતમાં વ્યાપક અસર જોવા મળી શકે છે.
અહીં ક્લિક કરી દેવલિપિ ન્યુઝની વોટ્સએપ ચેનલ ફોલો કરો
AI માં પાછળ રહી જવાથી સંકટ વધુ ગંભીર બન્યું
ભારત AI ની દુનિયામાં ઘણું પાછળ રહી ગયું છે. ભારતની મોટી નબળાઈ એ છે કે ઘણી મહત્વપૂર્ણ ટેકનોલોજી માટે તે અમેરિકા (America) પર નિર્ભર છે. ભારતીય IT કંપનીઓ (Indian IT Companies) વૈશ્વિક સેવાઓમાં મજબૂત છે, પરંતુ અત્યાધુનિક ટેકનોલોજી, પોતાના સંશોધન અને વિકાસ (R&D), ઉચ્ચ સ્તરીય ઘટકો અને નવી તકનીકી શોધોના મામલે ઘણી પાછળ છે. જો દેશની કંપનીઓ વિદેશી બજાર, વિઝા નિયમો અને બાહ્ય ટેકનોલોજી પર ખૂબ વધુ નિર્ભર હોય, તો બીજા દેશની નીતિઓમાં ફેરફારની અસર તેના કારોબાર પર પડે છે. તેથી ભારતે IT સેવાઓમાં પોતાની વર્તમાન તાકાત જાળવી રાખવાની સાથે સાથે સ્વદેશી ટેકનોલોજી, પ્રોડક્ટ ડેવલપમેન્ટ અને સંશોધનમાં પણ રોકાણ વધારવાની જરૂર છે.
અહીં ક્લિક કરી દેવલિપિ ન્યુઝની વોટ્સએપ ચેનલ ફોલો કરો
સ્ટારલિંકની એન્ટ્રી અચાનક નથી થઈ?
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે એલન મસ્કની (Elon Musk) કંપની સ્ટારલિંક (Starlink) અને ભારતીય ટેલિકોમ માર્કેટનો (Indian Telecom Market) મુદ્દો પણ મહત્વનો છે. સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ (Satelite Internet) જેવી ટેકનોલોજી અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં કનેક્ટિવિટી આપવાનું કામ કરી શકે છે. પરંતુ આવી સેવાઓનો પ્રવેશ માત્ર વ્યાપારી સ્પર્ધા પૂરતો સીમિત હોતો નથી. તેમાં રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા (National Security), ડેટા (Data), સંચાર નેટવર્ક (Communication Network) અને નિયમનકારી નિયંત્રણ જેવા પ્રશ્નો પણ જોડાયેલા હોય છે. ભારત પાસે અધિકાર છે કે તે પોતાની વ્યૂહાત્મક જરૂરિયાતો અનુસાર કઈ ટેકનોલોજી અને કંપનીઓને કઈ રીતે બજારમાં પ્રવેશ આપે. તેથી એલન મસ્કનો (Elon Musk) આરોપ સાચો નથી. તેઓ પોતાના વ્યાપારી ફાયદા માટે દબાણ લાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
અહીં ક્લિક કરી દેવલિપિ ન્યુઝની વોટ્સએપ ચેનલ ફોલો કરો
ભારત સામે શું છે પડકારો?
જો ટ્રમ્પની (Trump) કામ કરવાની રીત પર નજર કરીએ તો ટેરિફ એટલે કે આયાત શુલ્ક તેમની વેપાર નીતિનો મહત્વનો હિસ્સો રહ્યો છે. અમેરિકાએ (America) ભારત સહિત ઘણા દેશો સાથે ટેરિફની શરતોને લઈને કડક વલણ અપનાવ્યું છે. આવું એટલા માટે છે કારણ કે અમેરિકન ઇકોનોમીનું કદ 30 ટ્રિલિયન ડૉલરનું છે. વિશ્વભરના દેશો અમેરિકામાં (America) નિકાસ કરે છે. એટલે કે અમેરિકા (America) વિશ્વનું મોટું બજાર છે. આ બાબતને ટ્રમ્પ (Trump) સમજી રહ્યા છે અને તેઓ તેનો ફાયદો ઉઠાવવા માંગે છે.
અહીં ક્લિક કરી દેવલિપિ ન્યુઝની વોટ્સએપ ચેનલ ફોલો કરો
આ સંજોગોમાં ભારત માટે મુશ્કેલી એ છે કે અમેરિકા (America) તેનું એક મોટું નિકાસ બજાર છે. કાપડ, વસ્ત્રો અને અન્ય ઉત્પાદનોની નિકાસ પર શુલ્ક વધવાથી ભારતીય કંપનીઓની સ્પર્ધાત્મકતા પ્રભાવિત થઈ શકે છે. બીજી તરફ, ભારત કૃષિ અને ડેરી જેવા સંવેદનશીલ ક્ષેત્રો અમેરિકા (America) માટે ખોલી શકે તેમ નથી. અમેરિકા (America) ઈચ્છે છે કે ભારત તેના માટે પોતાનું એગ્રિકલ્ચર સેક્ટર (Agriculture Secotr) ખોલે, જે શક્ય નથી. આજે પણ ભારતની 46% વસ્તી કૃષિ પર નિર્ભર છે. ભારત અમેરિકન ટેકનોલોજી પર ખૂબ વધુ નિર્ભર છે. આ પડકારોમાંથી ભારતે બહાર નીકળવું પડશે.
અહીં ક્લિક કરી દેવલિપિ ન્યુઝની વોટ્સએપ ચેનલ ફોલો કરો
ઘરેલુ માંગ વધારવી એ સૌથી શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ
આર્થિક બાબતોના નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, ભારતે પોતાની અર્થવ્યવસ્થાની મજબૂતી માત્ર નિકાસ કે મોટા સંગઠિત ઉદ્યોગોના પ્રદર્શન પરથી ન આંકવી જોઈએ. દેશની મોટી વસ્તી કૃષિ, નાના વેપાર, સ્થાનિક ઉત્પાદન અને અસંગઠિત ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલી છે. જો આ ક્ષેત્રોની આવક અને ઉત્પાદકતા નહીં વધે, તો અર્થતંત્રની વ્યાપક માંગ નબળી રહી શકે છે.
અહીં ક્લિક કરી દેવલિપિ ન્યુઝની વોટ્સએપ ચેનલ ફોલો કરો
તેમના મતે, ભારતે સ્થાનિક બજારને મજબૂત કરવા પર વધુ ધ્યાન આપવું જોઈએ. નાના ઉદ્યોગો, કાપડ ઉદ્યોગ, સ્થાનિક ઉત્પાદન અને રોજગારી આપતા વ્યવસાયોની ક્ષમતા વધારવાથી લોકોની આવક અને ખરીદશક્તિમાં સુધારો થઈ શકે છે. મજબૂત સ્થાનિક માંગ વૈશ્વિક બજારની વધઘટના સમયે અર્થતંત્રને ટેકો આપી શકે છે.
અહીં ક્લિક કરી દેવલિપિ ન્યુઝની વોટ્સએપ ચેનલ ફોલો કરો
આનો અર્થ નિકાસથી દૂર રહેવાનો નથી. ભારતે વૈશ્વિક બજારમાં પોતાની ભાગીદારી વધારવાની સાથે સાથે ઘરેલુ ઉત્પાદન અને વપરાશ વચ્ચે સંતુલન જાળવવું પડશે. મોટા ઉદ્યોગો અને સંગઠિત ક્ષેત્રની સાથે નાના વેપારોની સમસ્યાઓ પર પણ પૂરતું ધ્યાન આપવું જરૂરી છે.
અહીં ક્લિક કરી દેવલિપિ ન્યુઝની વોટ્સએપ ચેનલ ફોલો કરો
અમેરિકા (America) સામે મુકાબલો કેવી રીતે શક્ય?
અર્થશાસ્ત્રી અરુણ કુમારના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતે ટેકનોલોજીના ક્ષેત્રમાં પોતાની નબળાઈઓને ગંભીરતાથી જોવી પડશે. ઇલેક્ટ્રોનિક ઘટકોથી લઈને અત્યાધુનિક ચિપ્સ, ઔદ્યોગિક ટેકનોલોજી અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ સુધી, ઘણા ક્ષેત્રોમાં ભારતને વિદેશી કંપનીઓ અને દેશોની નિપુણતાની જરૂર પડે છે. AI ના ઝડપી વિકાસે આ પડકારને વધુ મોટો બનાવી દીધો છે. આગામી સમયમાં અદ્યતન AI મોડેલ્સ, કમ્પ્યુટિંગ ક્ષમતા અને ઓટોમેટેડ સિસ્ટમ્સ અર્થતંત્ર અને રોજગારીને અસર કરી શકે છે.
અહીં ક્લિક કરી દેવલિપિ ન્યુઝની વોટ્સએપ ચેનલ ફોલો કરો
જો ભારત માત્ર વિદેશી ટેકનોલોજીનો ગ્રાહક બનીને રહેશે, તો નવી તકનીકી ક્રાંતિથી પેદા થતી તકોનો મોટો હિસ્સો અન્ય દેશો પાસે જતો રહેશે. તેથી ભારતે પોતાની યુનિવર્સિટીઓ (Universities), સંશોધન સંસ્થાઓ (Research Organizations) અને કંપનીઓ વચ્ચે સહયોગ વધારવો જોઈએ. સેમિકન્ડક્ટર (Semiconductor), ઇલેક્ટ્રોનિક્સ (Electronics), ઊર્જા (Energy), સંરક્ષણ સાધનો અને AI જેવા ક્ષેત્રોમાં સ્થાનિક ક્ષમતા વિકસાવવી જરૂરી છે. આનો અર્થ એ નથી કે ભારતે વિદેશમાંથી ટેકનોલોજી લેવાનું બંધ કરી દેવું જોઈએ, પરંતુ એ છે કે વિદેશી ટેકનોલોજીની સાથે પોતાની ક્ષમતા પણ વધારવી પડશે.
અહીં ક્લિક કરી દેવલિપિ ન્યુઝની વોટ્સએપ ચેનલ ફોલો કરો
ભારત સામે આગળનો રસ્તો શું છે?
ભારતે પોતાની આર્થિક નીતિઓની સમીક્ષા કરીને તે ક્ષેત્રોની ઓળખ કરવી જોઈએ જ્યાં વિદેશી નિર્ભરતા સૌથી વધુ છે. વેપાર કરારો જરૂરી છે, પરંતુ તેમનું મૂલ્યાંકન માત્ર ટેરિફમાં ઘટાડો કે રોકાણના વચનો પરથી ન થવું જોઈએ. એ પણ જોવું પડશે કે તેનાથી સ્થાનિક ઉદ્યોગ, રોજગાર, તકનીકી ક્ષમતા અને નીતિગત સ્વતંત્રતા પર શું અસર પડશે.
ભારતે કૃષિ અને અન્ય સંવેદનશીલ ક્ષેત્રોના હિતોનું રક્ષણ કરીને નિકાસની નવી તકો શોધવી પડશે. સાથે જ, R&D, ઉચ્ચ ટેકનોલોજી, ઊર્જા સુરક્ષા અને નાના વ્યવસાયોને મજબૂત કરવા માટે રોકાણ વધારવું પડશે. આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર અન્ય દેશો સાથે સહયોગ અને બહુપક્ષીય વેપાર વ્યવસ્થાને મજબૂત કરવી પણ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.
અહીં ક્લિક કરી દેવલિપિ ન્યુઝની વોટ્સએપ ચેનલ ફોલો કરો