AS-HAPS: ભારત પોતાની સંરક્ષણ ક્ષમતામાં વધારો કરીને નવું જાસૂસી કવચ બનાવવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. અહેવાલ અનુસાર, નવી દિલ્હીએ સ્વદેશી સ્ટ્રેટોસ્ફેરિક એરશિપ બનાવવાના પ્લાન (AS-HAPS) પર કામ શરૂ કરી દીધું છે. AS-HAPS ઊંચાઈ પર રહીને સતત દુશ્મન પર દેખરેખ રાખશે, સાથે જ ગુપ્ત માહિતી પણ એકત્રિત કરશે.
અહીં ક્લિક કરી દેવલિપિ ન્યુઝની વોટ્સએપ ચેનલ ફોલો કરો
ઝડપથી બદલાઈ રહેલી વૈશ્વિક પરિસ્થિતિઓ વચ્ચે ભારત પોતાની સંરક્ષણ તાકાતમાં સતત વધારો કરી રહ્યું છે. દુશ્મનો પર દેખરેખ અને ગુપ્ત માહિતી એકત્રિત કરવા માટે નવી દિલ્હીએ (New Delhi) સ્વદેશી સ્ટ્રેટોસ્ફેરિક એરશિપ બનાવવાના પ્લાન પર કામ શરૂ કરી દીધું છે. આ હાઈ-ટેક પ્રોજેક્ટ માટે ખાનગી ક્ષેત્રની કેટલીય કંપનીઓ પણ રેસમાં છે.
અહીં ક્લિક કરી દેવલિપિ ન્યુઝની વોટ્સએપ ચેનલ ફોલો કરો
ઇકોનોમિક ટાઇમ્સના (ET) અહેવાલ મુજબ, ભારતીય વાયુસેનાના (IAF) ‘ડાયરેક્ટોરેટ ઓફ ઓપરેશન્સ (રિમોટ)’ ની દેખરેખ હેઠળ આ મહત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટને અંજામ આપવામાં આવી રહ્યો છે. અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે પસંદ કરાયેલા ભાગીદારોને એક પ્રોટોટાઇપ એરશિપ બનાવવા માટે સરકારી ભંડોળ આપવામાં આવશે. આ પ્રોજેક્ટનો ઉદ્દેશ્ય એક એવો હાઈ-એલ્ટિટ્યુડ પ્લેટફોર્મ તૈયાર કરવાનો છે, જે 20 કિલોમીટરથી વધુ ઊંચાઈ પર રહીને સતત દેખરેખ રાખવા, ગુપ્ત માહિતી એકત્રિત કરવા અને લાંબા અંતરના સંદેશાવ્યવહારમાં સક્ષમ હશે.
અહીં ક્લિક કરી દેવલિપિ ન્યુઝની વોટ્સએપ ચેનલ ફોલો કરો
(AS-HAPS) ના સંશોધન અને વિકાસ માટે 70 ટકા સુધી ફંડ આપશે સરકાર
આ મહત્વાકાંક્ષી પરિયોજનાને ‘એરશિપ-બેઝ્ડ હાઈ એલ્ટિટ્યુડ સ્યુડો સેટેલાઈટ’ (AS-HAPS) નામ આપવામાં આવ્યું છે. આને સંરક્ષણ મંત્રાલયની ‘મેક ફર્સ્ટ’ (Make First) નીતિ હેઠળ વિકસાવવામાં આવી રહ્યું છે, જેમાં સરકાર પસંદ કરાયેલી ખાનગી કંપનીઓને સંશોધન અને વિકાસ (Research and Development) ના ખર્ચના 70 ટકા સુધીનું ફંડ આપી શકે છે.
અહીં ક્લિક કરી દેવલિપિ ન્યુઝની વોટ્સએપ ચેનલ ફોલો કરો
ફેબ્રુઆરીમાં સંરક્ષણ સંપાદન પરિષદ (DAC) એ આ પ્રોજેક્ટને મંજૂરી આપી હતી. આનો કુલ અંદાજિત ખર્ચ આશરે 15,000 કરોડ રૂપિયા હોવાનું કહેવાય છે, જેમાં ડેવલપમેન્ટનો ખર્ચ અને કેટલીક સંખ્યામાં સિસ્ટમની ખરીદી સામેલ છે.
ડ્રોન અને સેટેલાઇટ વચ્ચે બનશે નવું મોનિટરિંગ પ્લેટફોર્મ
માહિતી અનુસાર, ‘એરશિપ-બેઝ્ડ હાઈ એલ્ટિટ્યુડ સ્યુડો સેટેલાઈટ’ ને (AS-HAPS) એવી રીતે ડિઝાઇન કરવામાં આવી રહ્યું છે કે તે આશરે 12 કિલોમીટરની ઊંચાઈ પર ઉડતા હાઈ-એલ્ટિટ્યુડ ડ્રોન અને 500 થી 2000 કિલોમીટરની ઊંચાઈ પર સ્થિત લો અર્થ ઓર્બિટ (LEO) સેટેલાઇટ વચ્ચે કામ કરી શકે. આ એરશિપ મહિનાઓ સુધી એક જ વિસ્તારમાં તૈનાત રહીને સતત દેખરેખ રાખી શકશે. આમાં ઓપ્ટિકલ સેન્સર, રડાર અને ઇલેક્ટ્રોનિક ઇન્ટેલિજન્સ સિસ્ટમ લગાવવામાં આવશે, જેનાથી દુશ્મનની ગતિવિધિઓ પર નજર રાખવામાં મદદ મળશે.
અહીં ક્લિક કરી દેવલિપિ ન્યુઝની વોટ્સએપ ચેનલ ફોલો કરો
અનેક ખાનગી કંપનીઓ દોડમાં
સંરક્ષણ મંત્રાલયે આ પરિયોજના માટે એરોસ્પેસ ક્ષેત્રની (Aerospace Sector) કેટલીય ભારતીય ખાનગી કંપનીઓનો સંપર્ક કર્યો છે. ટેકનિકલ ક્ષમતા અને નાણાકીય મજબૂતીના આધારે ઓછામાં ઓછી બે કંપનીઓને પાર્ટનર તરીકે પસંદ કરવામાં આવશે. જો કે ભારતની કોઈ ખાનગી કંપનીએ હજી સુધી આ ટેકનોલોજીનું પ્રદર્શન કર્યું નથી, પરંતુ સરકારી ફંડિંગથી આ ક્ષેત્રમાં કંપનીઓ વચ્ચે સ્પર્ધા વધવાની આશા છે.
અહીં ક્લિક કરી દેવલિપિ ન્યુઝની વોટ્સએપ ચેનલ ફોલો કરો
DRDO કરી ચૂક્યું છે પરીક્ષણ
સંરક્ષણ સંશોધન અને વિકાસ સંગઠન (DRDO) પહેલાથી જ આ ટેકનોલોજી પર કામ કરી ચૂક્યું છે. DRDO એ મે 2025 માં મધ્ય પ્રદેશમાં (Madhya Pradesh) આશરે 17 કિલોમીટરની ઊંચાઈ સુધી એરશિપ ઉડાડવાનું પરીક્ષણ કર્યું હતું. આમાં ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટલ પેલોડ લગાવવામાં આવ્યો હતો. આ ઉપરાંત સંરક્ષણ મંત્રાલય ફિક્સ્ડ-વિંગ HAPS વિકસાવવાની યોજના પર પણ કામ કરી રહ્યું છે, જે જમીન પરથી ઉડાન ભરીને લાંબા અંતરના મિશનોને અંજામ આપી શકશે.
🚨India's 'Flying Satellite' for the Indian Air Force 🇮🇳
— Raksha Samachar | रक्षा समाचार 🇮🇳 (@RakshaSamachar) July 13, 2026
The AS-HAPS (Airship-Based High Altitude Pseudo Satellite) project aims to give the Indian Air Force a persistent ISR capability, providing continuous surveillance without relying on conventional satellites.
📖 Read the…