મદ્રાસ હાઈકોર્ટે (Madras High Court) તમિલનાડુ (Tamil Nadu) સરકારના 9 માર્ચ 2024ના આદેશને રદ કરી દીધો છે. આ આદેશ હેઠળ, ઈસ્લામ (Islam) ધર્મ અપનાવનારા (Converted) BC, MBC, DNC કે SC સમુદાયના વ્યક્તિઓને પણ ‘પછાત વર્ગ મુસ્લિમ’ (BCM) અનામતનો (Reservation) લાભ મળવાનો હતો. કોર્ટે આ આદેશને ગેરબંધારણીય ગણાવ્યો છે.
મદ્રાસ હાઈકોર્ટે (Madras High Court) તમિલનાડુ સરકારના (Tamil Nadu Government) એક આદેશને રદ કરી દીધો છે. વાસ્તવમાં, તમિલનાડુ સરકારે (Tamil Nadu Government) 9 માર્ચ 2024ના રોજ આદેશ જાહેર કર્યો હતો કે જો કોઈ વ્યક્તિ પછાત વર્ગ (BC), અતિ પછાત વર્ગ (MBC), ડીએનસી (DNC) કે અનુસૂચિત જાતિ (SC) માંથી છે અને તે ઈસ્લામ (Islam) ધર્મ અપનાવે છે, તો તેને પણ ‘પછાત વર્ગ મુસ્લિમ’ (BCM) કેટેગરીમાં અનામતનો લાભ મળતો રહેશે. આ મામલાને હાઈકોર્ટે ગેરબંધારણીય ગણાવીને રદ કરી દીધો.
ઈસ્લામ (Islam) અપનાવનાર માત્ર એક મુસ્લિમ બની જાય છે
કોર્ટે જણાવ્યું કે જે વ્યક્તિ ઈસ્લામ (Islam) અપનાવે છે, તે માત્ર એક મુસ્લિમ (Muslim) બની જાય છે. તેને રાજ્ય દ્વારા અગાઉથી નક્કી કરવામાં આવેલા 7 વિશેષ પછાત મુસ્લિમ સમુદાયોમાંથી (BCM) કોઈના સભ્ય માની શકાય નહીં. તેથી તેને તે કેટેગરીના અનામતનો (Reservation) લાભ મળી શકે નહીં.
બેંચે જણાવ્યું કે, “અમારું માનવું છે કે ઈસ્લામ (Islam) અપનાવનારી વ્યક્તિ ‘પછાત વર્ગ મુસ્લિમ’નો (BCM) દરજ્જો માંગી શકે નહીં. તે માત્ર એક મુસ્લિમ (Muslim) છે અને બસ આ જ વાત છે.” તમિલનાડુમાં (Tamil Nadu) ‘પછાત વર્ગ મુસ્લિમ’ તરીકે ઓળખાતા સાત સમુદાયો છે. આમાં અંસાર, દખ્ખની મુસ્લિમ, દુબેકુલા, લબ્બાઈ (રાઉથર અને મરકયાર સહિત), મપિલ્લા, શેખ અને સૈયદ સામેલ છે. આ સમુદાયોને જુલાઈ 2008માં જાહેર કરાયેલા સરકારી આદેશ દ્વારા એક અલગ BCM શ્રેણીમાં રાખવામાં આવ્યા હતા અને તેમને તમિલનાડુ પછાત વર્ગ, અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિ યાદીમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા છે.
2024ના સરકારી આદેશમાં નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો કે BC, MBC, DNC અને SC સમુદાયોના જે લોકો ઈસ્લામ (Islam) અપનાવે છે, તેમને BCM માનીને અનામતનો લાભ મળતો રહેશે. આમાં આવા લોકોને સાત અધિસૂચિત BCM સમુદાયોમાંથી કોઈ એકના સભ્ય દર્શાવતા કમ્યુનિટી સર્ટિફિકેટ (જાતિના પ્રમાણપત્ર) જાહેર કરવાની પણ મંજૂરી આપવામાં આવી હતી, જેનાથી તેઓ તે શ્રેણી હેઠળ અનામત માટે પાત્ર બની જતા હતા.
મદ્રાસ હાઈકોર્ટે તમિલનાડુ સરકારના આદેશને બંધારણ અને ઇસ્લામ બંનેના સિદ્ધાંતોની વિરુદ્ધ ગણાવ્યો. બેન્ચે 1951ના ‘જી. માઈકલ વિરુદ્ધ એસ. વેંકટેશ્વરન’ કેસનો ઉલ્લેખ કર્યો, જેમાં સ્પષ્ટપણે કહેવામાં આવ્યું હતું કે જ્યારે કોઈ હિન્દુ ઇસ્લામમાં (Islam) ધર્માંતરિત થાય છે, ત્યારે તે ‘માત્ર મુસ્લિમ’ બની જાય છે, અને મુસ્લિમ સમાજમાં તેનું સ્થાન તેની ભૂતપૂર્વ જાતિ દ્વારા નક્કી થતું નથી.
કોર્ટે અવલોકન કર્યું, “દશકો અને સદીઓથી, ખ્રિસ્તી મિશનરીઓ અને ઈસ્લામિક પ્રચારકોએ આ દૃષ્ટિકોણનો પ્રચાર કર્યો છે કે તેમના ધર્મો સામાજિક સમાનતાને મૂર્તિમંત કરે છે, જ્યારે હિન્દુ ધર્મ જાતિ વ્યવસ્થા દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે. સરળતાથી ધર્માંતરણ કરાવી શકાય તે માટે આ પ્રકારનું વલણ અપનાવ્યા પછી, હવે એવો દાવો કરવો ખોટો છે કે ઈસ્લામમાં (Islam) પણ ઉચ્ચ અને નીચા દરજ્જાના ભેદ – અસ્તિત્વ ધરાવે છે.”
કોર્ટે આગળ કહ્યું, “અમારા મતે, કેટલાક સમુદાયોને ‘નીચા’ અને અન્યને ‘ઉંચા’ તરીકે વર્ગીકૃત કરવા એ કુરાનના ઉપદેશોની વિરુદ્ધ છે. ઈસ્લામ એક એવો સમાજ બનાવવા માંગે છે જ્યાં બધા સમાન હોય. અલ્લાહની નજરમાં બધા સમાન છે; કોઈ ઉંચુ કે નીચ નથી.” કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે રાજ્ય સરકાર વિવિધ જાતિઓમાંથી ધર્માંતરિત થયેલા મુસ્લિમોના જૂથને અનામત ન આપી શકે જેથી તેઓ આવા લાભોનો લાભ લેતા રહે.
શુ હતો આખો મામલો?
થુથુકુડી જિલ્લાના રહેવાસી સમીર અહેમદ દ્વારા દાખલ કરાયેલી અરજી બાદ આ મામલો પ્રકાશમાં આવ્યો હતો. ઈસ્લામ અપનાવતા પહેલા તેનું નામ પરમશિવમ હતું. પરમશિવમનો જન્મ એક હિન્દુ પરિવારમાં થયો હતો; 2015 માં, તેણે ઈસ્લામ ધર્મ સ્વીકાર્યો, સમીર અહેમદ નામ અપનાવ્યું અને મુસ્લિમ રીતરિવાજો અનુસાર લગ્ન કર્યા. તેમના ધર્માંતરણ પછી, સમીરે તહસીલદારને ‘મુસ્લિમ લેબ્બાઈ’ જાતિ – જે તમિલનાડુમાં ‘પછાત વર્ગ મુસ્લિમો’ તરીકે વર્ગીકૃત થયેલ છે – થી સંબંધિત હોવાનું ઓળખાતા સમુદાય પ્રમાણપત્ર માટે અરજી કરી હતી.
તહસીલદારે સમીરની અરજી ફગાવી દીધી હતી. ત્યારબાદ, સમીરે 9 માર્ચ, 2024 ના રોજ તમિલનાડુ સરકારના આદેશનો ઉલ્લેખ કરીને હાઈકોર્ટનો દરવાજો ખખડાવ્યો, જેમાં ધર્માંતરિત મુસ્લિમો માટે અનામતની જોગવાઈ હતી. તમિલનાડુ સરકારે દલીલ કરી હતી કે ધર્માંતરિતોને તેમની મૂળ અનામત શ્રેણીના લાભો મેળવવા માટે અનામત આપવામાં આવી રહી છે. જોકે, હાઇકોર્ટે તમિલનાડુ સરકારની દલીલને ફગાવી દીધી હતી.
પોતાના ચુકાદામાં, કોર્ટે અવલોકન કર્યું કે મુસ્લિમ સમાજમાં ખરેખર આવા ઘણા સમુદાયો છે, પરંતુ આ સમુદાયોમાં સભ્યપદ ફક્ત જન્મ દ્વારા નક્કી થાય છે. બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે, “એવું નિશ્ચિતપણે કહી શકાય કે તેઓ હિન્દુ જાતિઓ જેવા છે. જેમ જાતિ જન્મ દ્વારા નક્કી થાય છે, તેમ વ્યક્તિ જન્મ દ્વારા રોથર, મરક્કાયર અથવા દક્કણી મુસ્લિમ બને છે. એવું સૂચન કરવું વાહિયાત છે કે કોઈને રોથર મુસ્લિમ બનાવી શકાય છે.”
જો કે, હાઈકોર્ટે જણાવ્યું કે રાજ્યની આ ધારણા કે ઈસ્લામ (Islam) અપનાવનારી વ્યક્તિને તે સમુદાયોમાંથી કોઈ એકની સભ્યતાવાળું સર્ટિફિકેટ જાહેર કરી શકાય છે, તે “કાનૂની અને વૈચારિક રીતે ખોટી” હતી.
Conversion To Islam Doesn't Entitle Person To BC (Muslim) Reservation: Madras High Court Declares GO Unconstitutionalhttps://t.co/hUpIAOM6Wv
— Live Law (@LiveLawIndia) June 26, 2026